Міністэрства культуры і Горацкі раённы выканаўчы камітэт адказалі на звароты грамадзянаў, якія просяць не бурыць дом Горэцкага. Пра гэта расказаў прыхільнік захавання культурнай спадчыны, кандыдат гістарычных навук Аляксандр Каданчык (на фота).
– Аляксандр Ісакавіч, Ваш зварот аб неабходнасці захаваць дом Гарэцкага выклікаў вялікі рэзананс не толькі ў Горках. Пра сітуацыю пісала рэспубліканская прэса, гаварылі на радыё. Што Вы зараз адчуваеце?
– Па-першае, задавальненне ад таго, што шмат людзей паставіліся неабыякава да лёсу, як Вы кажаце, дома Гарэцкага. Тэлефанавалі незнаёмыя людзі, выказвалі словы падтрымкі, шмат чаго казалі пры сустрэчах. Я ўжо не кажу пра тых, хто падпісаўся пад зваротам да раённых уладаў. Спадзяюся, што гэта толькі пачатак.
Па-другое, хачу выказаць шчырую падзяку гэтым людзям і спадзяюся, што колькасць прыхільнікаў захавання гэтай культурнай каштоўнасці будзе павялічвацца.
– Ці былі афіцыйныя адказы на Ваш зварот?
– Так, былі. Я атрымаў ліст з Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь за подпісам намесніка міністра. А таксама з Горацкага райвыканкама за подпісам яго старшыні І.М.Макара. Гэта адказы на калектыўны зварот аб захаванні дома Гарэцкага, пад якім паставілі подпісы 56 жыхароў горада і раёна. Але гэтая лічба яшчэ не канчатковая.
У лісце з райвыканкаму адзначаецца, што “будынак знаходзіцца ў такім стане, што правядзенне яго капітальнага рамонту немагчыма.” Аднак “слушнай з’яўляецца і Ваша прапанова аб усталяванні ў г.Горкі на месцы знесенага дома помніка гэтаму выдатнаму беларускаму пісьменніку”.
– Як Вы адкаментуеце атрыманыя адказы?
– Канечне, я вельмі задаволены тым, што Міністэрства культуры, па сутнасці, падтрымала ідэю захаваць дом і стварыць у ім музей. Яшчэ ў пачатку студзеня быў накіраваны ліст у Магілёўскі аблвыканкам і Горацкі райвыканкам з прапановай “забяспечыць захаванне будынка і разгледзець магчымасць стварэння ў ім мемарыяльнай кватэры Максіма Гарэцкага, якая можа быць уключана ў склад музея БДСГА”.
Але, на жаль, пакуль што гэта толькі маральная падтрымка, бо ўсё ж такі шмат што залежыць ад пазіцыі мясцовых уладаў.
– А што мясцовыя ўлады?
– У іх адказе нічога нечаканага няма. Чаму? Таму што пазіцыя райвыканкама была агучана неаднаразова. Спачатку П.Дзетліковічам у публікацыях у “Горацкім весніку”, а таксама Н.Карнеевай у каментарыях карэспандэнтам газет “Звязда” і “Советская Белоруссия”. Ды і ваша газета змяшчала некаторыя матэрыялы па гэтай праблеме.
Але я не буду аналізаваць усё тое, што там напісана. Я зраблю гэта пазней. Адно толькі скажу: нарэшце я ўбачыў адказ на самае галоўнае пытанне, дзеля чаго прынята рашэнне знішчыць дом Гарэцкага. І аварыйны стан будынка, здаецца, тут не галоўны фактар. Бо дом, як сведчаць самі жыхары, у такім стане шмат гадоў.
– Чаму людзі актыўна падтрымліваюць ідэю захавання дома?
– На мой погляд, пераважная большасць мясцовых жыхароў – сапраўдныя патрыёты свайго горада і раёна і ўвогуле Беларусі. Ім не падабаецца, што пад шумок “Дажынак” знішчаецца тое, што можа ператварыцца ў сапраўдны сімвал культурнай спадчыны акадэміі і нашага горада.
Не выпадкова, з поглядам на перспектыву, карэспандэнт газеты “Советская Белоруссия” Віктар Корбут у артыкуле “Дом классика хотят заменить статуей” гаворыць пра дом Гарэцкага так: “К “Дажынкам” у Горок есть шанс не потерять, а приобрести еще один привлекательный культурный и туристический объект” [“Советская Белоруссия”. 21.01.2012. С.16].
У Горках шмат людзей, для якіх дом, дзе была кватэра Гарэцкага, – не проста бярвенні, цэгла, вокны і дзверы. Розум і веды гэтых людзей дазваляюць бачыць іншае. Гэты дом – часцінка тых слаўных людзей (Гарэцкіх ды іншых), якія пакінулі значны след у жыцці акадэміі і горада. Для некаторых той жа Максім Гарэцкі – калега па роду заняткаў, які нявінна пацярпеў у гады сталінскіх рэпрэсіяў.
Яшчэ я думаю, што людзей раздражняе тая ліхасць, з якой некаторыя ўладныя асобы ў сваіх кабінетах прымаюць рашэнні. Прычым новыя рашэнні часта адмяняюць старыя. Успомніце, што ў 1993 годзе чыноўнікі былі за захаванне дома і хацелі адкрыць у ім музей. А цяпер што?
– Вы ўпамянулі шмат газет, якія пісалі на гэту тэму. Як вы ацэньваеце ролю СМІ ў дадзеным выпадку?
– Я хацеў бы нагадаць, што ў большасці краін Еўропы сродкі масавай інфармацыі называюць чацвёртай уладай пасля заканадаўчай, выканаўчай і судовай. Настолькі моцны іх уплыў на ўсе бакі жыцця. І ў нас СМІ адыгрывюць вельмі значыную ролю. І я вельмі ўдзячны карэспандэнтам Віктару Корбуту (газета “Совесткой Белоруссии”) і асабліва Ілоне Івановай (газета “Звязда”) за прафесіяналізм і аб’ектыўнасць. Менавіта “Звязда” падкрэсліла тое, на чым я асабліва акцэнтаваў увагу: нельга ставіць знак роўнасці паміж адсяленнем жыхароў і неабходнасцю разбурыць дом. Людзей трэба адсяліць даўно. А вось будынак захаваць і зрабіць у ім музей. Пра гэта “Звязда” напісала, чаго нельга сказаць аб “Горацкім весніку”.
Я думаю, што кропка яшчэ не пастаўлена, і нам не раз спатрэбіцца звяртацца ў СМІ па дапамогу.
Гутарыў Ілля Заранок |
Каментарыi
За "скорлупу" горецким горереставраторам руки оторвать. Ее убрать. Современные материалы позволяют законсервировать древесину на многие годы. В Кижах деревянные постройки века стоят. Из этого дома можно сделать игрушечку и гордиться результатами своего труда.
Прав на 100 процентов!!! Эти "реставраторы, "наверно, только коровники и умеют реставрировать!