 Здаецца, што 2009 год стаўся тым часам, калі нават непахіснае ў сваёй самаўпэўненасці кіраўніцтва краіны прызнала крызіс. Вымушанае ў “пажарным” рэжыме шукаць грошы, каб лапіць дзіркі ў бюджэце і кідаць даляры ў топку валютнай біржы на падтрымку курсу нашага рубля, “вертыкаль” пачала нават гаманіць аб лібералізацыі. Як цяпер мне бачна, мэта была адна: пад салодкія для “буржуйскага” вуха словы аб рэформах, прыватызацыі, лібералізацыі і г.д. выцягнуць мільярды даляраў ад Міжнароднага валютнага фонду (МВФ). Задачу з поспехам выканалі. А што далей?
А далей пачынаецца самае складанае. Як разважае наш зямляк-беларус? Урад гэтыя грошы пазычыў, ён няхай і аддае. Мяне гэта мала кранае, бо я з гэтых грошаў нічога не атрымаў. Я сяджу на сваёй працы, неяк выжываю. Абы не скарацілі ці не звольнілі. А там… будзь, што будзе. Было і цяжэй, і неяк выкручваліся.
Але на самой справе ўсё выглядае не так проста. Бо грошы з МВФ бяруцца, каб дацягнуць без абвалу курс нашага зайчыка да наступных прэзідэнцкіх выбараў і, калі пашанцуе, давесці сярэдні заробак на канец бягучага года да 500 даляраў. Для каго наша “вертыкаль” давядзе заробкі да плану – здагадайцеся самі.
А тым часам функцыянаванне нашай эканомікі забяспечваецца грашовай эмісіяй Нацыянальнага банку. Калі проста – друкаваннем пустых грошай. “Ленінскі шлях”, на жаль, пра гэта не піша. Але ж нікому не сакрэт, што сёння калгасы і арганізацыі нават заробак выплачваюць у крэдыт. Ды і гэта паўбяды. Бяда сёння ў тым, што масавае будаўніцтва бюджэтных аб’ектаў (аграгарадкі, фермы, жыллё на вёсцы) вядзецца за эмісійныя (пустыя, не заробленыя) сродкі. Тэрміны вяртання і працэнты па такіх пазыках дазваляюць дасведчанаму чалавеку зрабіць выснову, што вяртаць іх, па вялікаму, ніхто не збіраецца.
Што ж атрымліваецца, паважаныя землякі? Калі мы з вамі прыходзім па крэдыт у банк, з нас дзяруць 20-26% гадавых, і мы пачынаем іх гасіць адразу альбо максімум праз тры гады (асноўны доўг). А калі ў раёне пачынаецца чарговая “будоўля стагоддзя”, дык арганізацыя-падрадчык атрымлівае цэлую раку грошаў з Нацбанку (няхай і праз упаўнаважаны камерцыйны банк). А крэдыт тым часам павесяць на які-небудзь паўжывы калгас гадоў на 10, а то і болей. Пры гэтым працэнт складзе 5-10% гадавых, якія за калгас пагасіць сам бюджэт!
Чаму б не даць такой халявы простаму чалавеку? Таму, што на ўсіх не хопіць. А так, быццам, і справа добрая: аграгарадок сялянам пабудавалі, трактар ці плуг у лізінг далі, і грашовыя плыні пад надзейным кантролем. А ці патрэбен селяніну аграгарадок ці ферма з трактарам ды плугам – ніхто не пытае. Бяры, а то не ты, дык іншы кіраўнік возьме.
Штосьці аналагічнае панавала ў нашай эканоміцы напярэдадні выбараў 2001 года. Тады, праўда, імкнуліся да 100$, а не да 500$ сярэдні заробак давесці. І дасягнулі (здаецца, збольшага на паперы) у асноўным, дзякуючы шалёнаму друку пустых грошай. А потым, літаральна за паўгода, курс нашага рубля да даляра і, адпаведна, заробкі пайшлі імкліва ўніз. Вось так, паважаныя землякі.
Грашовы варштат (станок) нельга рабіць цацкай у нечых руках. Бо існуюць аб’ектыўныя законы эканомікі, і іх парушэнне цягне за сабой вельмі цяжкія наступствы для ўсяго грамадства. Можна ўпэўнена казаць, што расплачвацца за гэтыя надрукаваныя “халяўныя” для кагосьці грошы прыйдзецца не тым, хто сёння на іх нажываецца, а нам з вамі, паважаныя землякі. Справа толькі ў часе.
Андрэй Юркоў, менеджэр-эканаміст |
Дадаць каментарый